Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027: Vì sao tăng trưởng kinh tế mạnh không đảm bảo tiêu dùng tăng trưởng?

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027 phân tích khoảng cách ngày càng lớn giữa tăng trưởng kinh tế quốc gia và thực trạng tài chính của các hộ gia đình, nhà bán lẻ và doanh nghiệp hàng tiêu dùng tại Việt Nam.

Nền kinh tế Việt Nam đang tăng trưởng nhanh, nhưng GDP tăng mạnh không đồng nghĩa với chi tiêu của người tiêu dùng hay doanh thu doanh nghiệp sẽ tăng tương ứng.

GDP thực của Việt Nam tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước trong quý 3/2026. Sản xuất công nghiệp, xây dựng, đầu tư và xuất khẩu tiếp tục tạo động lực đáng kể cho nền kinh tế. Tuy nhiên, niềm tin tiêu dùng vẫn thấp hơn năm 2025, ngân sách hộ gia đình chịu áp lực ngày càng lớn và chi tiêu đang dịch chuyển giữa các ngành hàng, dịch vụ và kênh bán lẻ.

Tăng trưởng kinh tế đo lường sự mở rộng của sản xuất và chi tiêu trong toàn nền kinh tế. Trong khi đó, doanh nghiệp hàng tiêu dùng phụ thuộc vào những yếu tố cụ thể hơn: có bao nhiêu người mua sản phẩm, họ mua thường xuyên đến đâu, sẵn sàng chi bao nhiêu và lựa chọn thương hiệu, kênh mua sắm nào.

Câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam đang thay đổi. Giai đoạn mà việc làm, đô thị hóa và thu nhập hộ gia đình gia tăng có thể thúc đẩy tăng trưởng tiêu dùng trên diện rộng đang dần nhường chỗ cho một thị trường có nhu cầu phân hóa rõ rệt hơn.

Đối với lãnh đạo doanh nghiệp đang lập kế hoạch cho năm 2027, câu hỏi then chốt không đơn thuần là kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng nhanh đến đâu. Điều quan trọng là tăng trưởng xuất hiện ở đâu, nhóm hộ gia đình nào được hưởng lợi và hành vi tiêu dùng thay đổi sẽ tác động thế nào đến nhu cầu của từng ngành hàng.

Điều gì đang thay đổi trong nền kinh tế tiêu dùng Việt Nam?

Việt Nam vẫn là thị trường tăng trưởng hấp dẫn, nhưng nguồn động lực và cách phân bổ tăng trưởng đang thay đổi. Đầu tư và sản xuất công nghiệp mở rộng nhanh hơn đáng kể so với việc làm, các hộ gia đình quản lý nghĩa vụ tài chính thận trọng hơn và chi tiêu đang chuyển sang những sản phẩm, dịch vụ và kênh mua sắm khác nhau.

Có ba diễn biến đặc biệt quan trọng đối với năm 2027.

1. Tăng trưởng kinh tế ngày càng được dẫn dắt bởi đầu tư và sản xuất. Tăng trưởng mạnh của nhà máy, hạ tầng và xuất khẩu không nhất thiết tạo ra mức gia tăng tương ứng về sức mua của hộ gia đình.
2. Người tiêu dùng ngày càng chọn lọc hơn. An toàn tài chính, chi tiêu thiết yếu, nghĩa vụ vay nợ và giá trị cảm nhận ngày càng ảnh hưởng đến quyết định mua sắm không thiết yếu.
3. Tăng trưởng bán lẻ đang được phân bổ lại. Thương mại điện tử, bán lẻ hiện đại và hành vi mua sắm thay đổi có thể mang lại tăng trưởng ấn tượng cho một số kênh mà không làm tổng mức tiêu thụ của ngành hàng tăng tương ứng.

Những yếu tố này khiến việc lập kế hoạch kinh doanh trở nên phức tạp hơn. Doanh nghiệp không thể tiếp tục mặc định rằng GDP quốc gia tăng, thu nhập bình quân cao hơn hay doanh số bán lẻ mở rộng sẽ chuyển hóa theo tỷ lệ tương ứng thành doanh thu của mình.

Như phân tích trong bài Câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam đang thay đổi của Cimigo, Việt Nam đang vượt qua giai đoạn tăng trưởng bắt kịp trước đây, khi cơ cấu dân số thuận lợi, việc làm mở rộng và tỷ lệ thâm nhập thị trường gia tăng tạo ra nhiều cơ hội. Thành công trong tương lai sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào năng suất, niềm tin tiêu dùng, năng lực cạnh tranh và khả năng thực thi.

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh nhưng ngày càng thiếu đồng đều

Sản xuất công nghiệp và đầu tư là động lực chính của tăng trưởng GDP

Theo Cục Thống kê Quốc gia (NSO), GDP thực của Việt Nam tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước trong quý 3/2026.

Tuy nhiên, hơn 60% mức tăng trưởng này đến từ năm ngành kinh tế. Công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp lớn nhất, với 3,19 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP. Bán buôn và bán lẻ đóng góp 0,99 điểm phần trăm, xây dựng 0,85 điểm phần trăm, vận tải và kho bãi 0,58 điểm phần trăm và dịch vụ tài chính 0,52 điểm phần trăm.

Cơ cấu tăng trưởng này rất đáng chú ý. Sản xuất công nghiệp và phát triển hạ tầng tạo việc làm, hoạt động kinh doanh và thu nhập hộ gia đình, nhưng lợi ích lan tỏa đến các thành phần khác nhau của nền kinh tế với tốc độ không giống nhau.

Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm 81% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam trong chín tháng đầu năm 2026. Việc Việt Nam tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu có ý nghĩa lớn đối với nền kinh tế, nhưng không nên đồng nhất giá trị xuất khẩu với thu nhập hay giá trị gia tăng được giữ lại bởi doanh nghiệp và hộ gia đình trong nước.

Khoảng cách giữa sản lượng công nghiệp và việc làm đặc biệt đáng chú ý. Sản xuất công nghiệp tăng 12,3% trong chín tháng đầu năm 2026, trong khi lao động công nghiệp vào tháng 9 chỉ tăng 3,4% so với cùng kỳ năm trước.

Sản lượng tăng mà việc làm không tăng tương ứng có thể phản ánh cải thiện năng suất, cơ giới hóa, mức độ sử dụng công suất cao hơn và thay đổi cơ cấu ngành công nghiệp. Những diễn biến này có thể củng cố nền kinh tế nhưng không trực tiếp tạo ra mức tăng tương ứng về sức mua hộ gia đình.

Đầu tư tăng trưởng nhanh hơn tiêu dùng hơn hai lần

Trong chín tháng đầu năm 2026, tích lũy tài sản gộp thực tăng 17,88%, so với mức tăng 8,51% của chi tiêu tiêu dùng cuối cùng thực.

Tích lũy tài sản gộp bao gồm đầu tư vào các tài sản phục vụ sản xuất như nhà máy, thiết bị và cơ sở hạ tầng. Chi tiêu tiêu dùng cuối cùng bao gồm tiêu dùng của hộ gia đình và Chính phủ. Cả hai chỉ tiêu đều đã được điều chỉnh theo lạm phát.

Chênh lệch này rất đáng kể. Việt Nam đang mở rộng năng lực sản xuất nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng tiêu dùng hiện tại.

Đầu tư có thể hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong tương lai thông qua hạ tầng tốt hơn, năng lực sản xuất lớn hơn và năng suất cao hơn. Tuy nhiên, lợi ích có thể cần thời gian mới đến được với người tiêu dùng và không nhất thiết được phân bổ đồng đều giữa các ngành nghề, nhóm lao động hay khu vực địa lý.

Tăng trưởng GDP được thúc đẩy bởi đầu tư vốn không nên được hiểu là nhu cầu tiêu dùng tăng tương ứng. Đối với doanh nghiệp hàng tiêu dùng, phân biệt giữa kết quả sản xuất của nền kinh tế và khả năng chi tiêu của hộ gia đình là điều thiết yếu.

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027: Nền kinh tế hai tốc độ

Việt Nam ngày càng chứng kiến hai thực trạng kinh tế khác nhau cùng tồn tại.

Nhóm tăng trưởng nhanh hơn bao gồm sản xuất phục vụ xuất khẩu, hạ tầng, xây dựng, logistics, dịch vụ công nghiệp và một số hoạt động công nghệ, tài chính. Các ngành này hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công nghiệp, thương mại và phát triển hạ tầng.

Nhóm chịu nhiều áp lực hơn bao gồm một phần tiêu dùng không thiết yếu trong nước, bán lẻ độc lập, tiểu thương và các doanh nghiệp có doanh thu phụ thuộc chủ yếu vào quyết định mua sắm của hộ gia đình.

Điều này không có nghĩa tất cả ngành hàng tiêu dùng trong nước đều yếu, hay tăng trưởng công nghiệp không mang lại lợi ích cho hộ gia đình. Vấn đề là động lực kinh tế truyền đến từng thị trường thông qua các cơ chế khác nhau.

Chẳng hạn, doanh nghiệp cung cấp thiết bị công nghiệp có thể hưởng lợi ngay khi nhà máy tăng đầu tư. Trong khi đó, nhà bán lẻ thiết bị gia dụng vẫn có thể gặp những khách hàng trì hoãn mua sắm vì khoản trả góp nhà và sự bất định về thu nhập tương lai.

Cả hai doanh nghiệp cùng hoạt động trong một nền kinh tế đang tăng trưởng, nhưng điều kiện nhu cầu có thể rất khác nhau.

Vì sao niềm tin tiêu dùng suy yếu dù GDP Việt Nam tăng mạnh?

Niềm tin tiêu dùng phụ thuộc vào nhiều yếu tố hơn kết quả sản xuất kinh tế hiện tại. Các hộ gia đình quyết định chi tiêu dựa trên tình hình tài chính cá nhân, kỳ vọng việc làm, mức độ ổn định của thu nhập tương lai, tiền tiết kiệm và nghĩa vụ tài chính.

Nghiên cứu Consumer Profiles của Cimigo cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam và tâm lý người tiêu dùng.

Tỷ lệ người tiêu dùng có tâm lý tích cực duy trì khoảng 62% đến 64% trong suốt năm 2025. Tỷ lệ này giảm xuống 53% trong quý 1/2026, tiếp tục giảm còn 41% trong quý 2 trước khi phục hồi lên 54% trong quý 3.

Sự phục hồi trong quý 3 là tín hiệu tích cực. Tâm lý người tiêu dùng cải thiện khoảng 13 điểm phần trăm so với quý 2. Tuy nhiên, chỉ số vẫn thấp hơn khoảng chín điểm phần trăm so với mức trung bình ghi nhận trong năm 2025.

Điều quan trọng là không nên nhầm lẫn sự cải thiện tâm lý với việc niềm tin mua sắm đã phục hồi hoàn toàn. Người tiêu dùng có thể lạc quan hơn về nền kinh tế nhưng chưa lập tức tăng chi tiêu không thiết yếu.

Một hộ gia đình có thể cảm thấy tích cực hơn về triển vọng việc làm nhưng vẫn trì hoãn thay tủ lạnh, mua xe máy hoặc nâng cấp lên sản phẩm cao cấp.

Phân biệt giữa tâm lý và hành vi chi tiêu là điều rất quan trọng. Niềm tin ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng đưa ra cam kết tài chính, nhưng chi tiêu thực tế còn phụ thuộc vào khả năng chi trả, các ưu tiên cạnh tranh và giá trị cảm nhận.

Chi phí sinh hoạt và nghĩa vụ vay nợ gia tăng hạn chế chi tiêu tiêu dùng

Giá năng lượng làm gia tăng áp lực lên ngân sách hộ gia đình

Chi phí năng lượng là một ví dụ rõ nét về những áp lực ảnh hưởng đến chi tiêu của người tiêu dùng.

Các mức giá công bố được Cimigo lựa chọn và phân tích trong bài trình bày tháng 10/2026 cho thấy giá xăng, dầu diesel và gas nấu ăn tăng đáng kể so với tháng 10/2025.

Nguồn: Các mức giá xăng dầu và gas được công bố, tổng hợp cho bài trình bày về triển vọng tiêu dùng tháng 10/2026 của Cimigo. Đây là so sánh giá tại hai thời điểm, không phải mức tăng giá bình quân cả năm.

Đối với hộ gia đình, giá năng lượng cao hơn ảnh hưởng đến đi lại, nấu ăn và những chi phí sinh hoạt hằng ngày khác. Đối với doanh nghiệp, chi phí nhiên liệu và năng lượng có thể làm tăng chi phí phân phối, logistics và vận hành, từ đó gây thêm áp lực lên giá bán lẻ.

Theo Cục Thống kê Quốc gia, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Việt Nam tăng khoảng 4,8% trong quý 3/2026 so với quý 3/2025. Riêng tháng 9/2026, mức tăng so với cùng kỳ đạt 5,08%. Tuy nhiên, CPI quốc gia là chỉ số bình quân. Áp lực chi phí mà từng hộ gia đình phải chịu phụ thuộc vào mặt hàng họ mua, nơi sinh sống, cơ cấu hộ gia đình và nghĩa vụ tài chính.

Chi phí thiết yếu tăng không làm nhu cầu mua sắm không thiết yếu biến mất, nhưng khiến người tiêu dùng cân nhắc kỹ hơn trước những khoản mua chưa thực sự cần thiết.

Chi phí vay vốn cao hơn làm giảm khả năng linh hoạt trong chi tiêu hộ gia đình

Chi phí vay vốn là một yếu tố quan trọng khác, đặc biệt đối với các hộ gia đình có khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng hoặc nghĩa vụ trả góp.

Lãi suất ưu đãi ban đầu của các khoản vay mua nhà thường được quảng bá ở mức khoảng 5,5% đến 6,5% trong năm 2025 đã tăng đáng kể trong năm 2026, với các gói chào vay ở mức khoảng 10% đến 11% và một số lãi suất thả nổi lên tới khoảng 15%.

Tác động đối với chi tiêu hộ gia đình có thể rất lớn. Khoản trả nợ hằng tháng cao hơn làm giảm phần thu nhập còn lại dành cho các nhu cầu mua sắm khác. Chi phí vay cao cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định của những hộ gia đình chưa vay vốn, đặc biệt khi họ lo ngại về chi phí tài chính trong tương lai.

Tín dụng tiêu dùng hỗ trợ mua sắm thiết bị gia dụng, điện tử, xe máy, cải tạo nhà cửa và các khoản chi khác. Tuy nhiên, chi phí tài chính cao hơn có thể khiến những cam kết này kém hấp dẫn.

Đối với doanh nghiệp, điều này tạo ra khoảng cách giữa mong muốn mua hàng và mức độ sẵn sàng hoặc khả năng đưa ra cam kết tài chính của người tiêu dùng.

An toàn tài chính quan trọng không kém thu nhập hiện tại

Chi tiêu tiêu dùng chịu ảnh hưởng bởi kỳ vọng về tương lai, chứ không chỉ thu nhập nhận được hôm nay.

Các hộ gia đình cân nhắc mức độ ổn định của thu nhập, khoản dự phòng cần duy trì và khả năng ứng phó với những chi phí bất ngờ.

Phân tích trước đây của Cimigo về mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 của Việt Nam nhấn mạnh vai trò của niềm tin trong việc chuyển hóa mức sống ngày càng cao thành nhu cầu nội địa mạnh hơn.

Đối với thương hiệu, điều này giúp lý giải vì sao hộ gia đình có thể tiếp tục chi tiêu cho những sản phẩm thiết yếu đáng tin cậy, trong khi trì hoãn nâng cấp sản phẩm không thiết yếu hoặc tích cực tìm kiếm lựa chọn có giá trị tốt hơn.

Thu nhập tăng tạo ra khả năng chi tiêu. Niềm tin về an toàn tài chính quyết định mức độ sẵn sàng chi tiêu. Nhu cầu tiêu dùng thực tế phụ thuộc vào cả hai.

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027: Biến đổi nhân khẩu học đang định hình lại nhu cầu

Sự thay đổi nhân khẩu học tại Việt Nam đang bắt đầu tác động đến cơ cấu chi tiêu tiêu dùng.

Phân tích nhân khẩu học của Cimigo cho thấy người trên 50 tuổi chiếm khoảng 18% dân số Việt Nam năm 2010 và tăng lên khoảng 28% năm 2026. Trong cùng giai đoạn, tỷ suất sinh thô giảm từ khoảng 17,1 xuống 13,7 trẻ sinh sống trên mỗi 1.000 dân.

Những thay đổi này có ý nghĩa thương mại quan trọng vì cơ cấu nhu cầu hộ gia đình thay đổi khi người tiêu dùng bước qua các giai đoạn cuộc sống.

Dân số già hóa có thể tạo cơ hội trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, bảo vệ tài chính, chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần, tiện ích và sản phẩm hỗ trợ cuộc sống độc lập. Đồng thời, tỷ suất sinh thấp hơn và quy mô gia đình nhỏ hơn có thể định hình lại nhu cầu đối với sản phẩm chăm sóc trẻ sơ sinh, sản phẩm trẻ em, giáo dục, nhà ở gia đình và các ngành hàng liên quan.

Tăng trưởng sẽ phụ thuộc vào sức mua, nhu cầu, sở thích và khả năng tiếp cận của các nhóm người tiêu dùng liên quan.

Ví dụ, tỷ suất sinh giảm có thể làm giảm số lượng khách hàng tiềm năng trong một số ngành hàng dành cho trẻ em. Đồng thời, mức chi tiêu trên mỗi trẻ tăng có thể hỗ trợ sản phẩm hoặc dịch vụ cao cấp trong những phân khúc hộ gia đình nhất định.

Hàm ý quan trọng là sự thay đổi về số lượng và cơ cấu người tiêu dùng có thể quan trọng không kém thay đổi thu nhập bình quân.

Thương mại số đang thay đổi hành trình mua sắm của người tiêu dùng Việt Nam

Hoạt động mua sắm và tiêu thụ nội dung truyền thông ngày càng kết nối

Sự chuyển đổi bán lẻ tại Việt Nam không chỉ là việc người tiêu dùng chuyển từ cửa hàng vật lý sang sàn thương mại điện tử. Các nền tảng số đang thay đổi cách sản phẩm được khám phá, đánh giá, so sánh và mua sắm.

Nghiên cứu Vietnam Media Habits của Cimigo cho thấy mạng xã hội, video ngắn, mua sắm trực tuyến, video có thể mua hàng trực tiếp và truyền hình là những hoạt động truyền thông diễn ra đan xen trong đời sống hằng ngày của người tiêu dùng.

Hai khoảng thời gian đặc biệt quan trọng là cuối buổi sáng và giờ ăn trưa, từ 11:00 đến 13:00, và buổi tối, từ 19:00 đến 22:00.

Sự giao thoa này có nghĩa việc khám phá sản phẩm ngày càng diễn ra trong nội dung giải trí, tương tác xã hội và mua sắm, thay vì theo trình tự truyền thống từ quảng cáo đến ghé thăm cửa hàng.

Người tiêu dùng có thể biết đến sản phẩm qua nhà sáng tạo nội dung, so sánh giá trên sàn thương mại điện tử, xem đánh giá của khách hàng và hoàn tất giao dịch chỉ trong khoảng thời gian tương đối ngắn.

Điều này làm thay đổi vai trò của marketing. Thông tin sản phẩm, đánh giá, độ tin cậy của nhà sáng tạo, giá cả, khuyến mãi và khả năng hiển thị trên nền tảng đều có thể trở thành những yếu tố quan trọng trong cùng một quyết định mua hàng.

Do đó, việc hiểu hành trình mua sắm riêng của từng ngành hàng càng trở nên cần thiết. Những nhóm người tiêu dùng khác nhau có thể kết hợp nội dung số, trải nghiệm trực tiếp sản phẩm, tư vấn của nhà bán lẻ và đề xuất từ người quen theo những cách khác nhau.

Thương mại điện tử tăng nhanh nhưng không phải toàn bộ tăng trưởng đều là nhu cầu mới

Các sàn thương mại điện tử hàng đầu Việt Nam tiếp tục mở rộng, mặc dù ý nghĩa kinh tế của mức tăng trưởng này cần được đánh giá cẩn trọng.

Theo số liệu của YouNet ECI được trích dẫn trong bài trình bày của Cimigo, tổng giá trị hàng hóa giao dịch (GMV) trên Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki đạt 264,8 nghìn tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026.

Shopee chiếm khoảng 54,5% GMV của các sàn được theo dõi, trong khi TikTok Shop chiếm 43,4%. Những con số này cho thấy cả quy mô lẫn mức độ tập trung của thị trường sàn thương mại điện tử Việt Nam.

Tuy nhiên, GMV của các sàn không đồng nghĩa với mức chi tiêu tiêu dùng tăng thêm. Tăng trưởng có thể đến từ nhiều nguồn khác nhau:

• Nhiều người tiêu dùng mua sản phẩm trong một ngành hàng hơn.
• Người tiêu dùng hiện tại mua thường xuyên hơn hoặc chi tiêu nhiều hơn.
• Giao dịch chuyển từ bán lẻ vật lý sang các nền tảng số.
• Doanh số dịch chuyển giữa các sàn và nhà bán hàng cạnh tranh.
• Giá bán hoặc cơ cấu sản phẩm thay đổi.

Sự phân biệt này quan trọng vì một nền tảng có thể ghi nhận doanh số tăng mạnh trong khi ngành hàng tiêu dùng nền tảng chỉ tăng trưởng chậm hơn nhiều.

Dữ liệu của YouNet ECI cũng cho thấy số lượng người bán có phát sinh doanh thu giảm, trong khi GMV bình quân của những người bán còn hoạt động tăng.

Khoảng 13% gian hàng và 8% doanh số là giao dịch xuyên biên giới. Hàng nhập khẩu được phân phối bởi người bán trong nước tiếp tục tạo thêm áp lực cạnh tranh quốc tế.

Vì vậy, việc tham gia thương mại điện tử ngày càng nhiều mang lại cơ hội cho các thương hiệu hàng tiêu dùng, đồng thời làm gia tăng tính minh bạch về giá, cường độ cạnh tranh và áp lực tạo sự khác biệt.

Kênh bán lẻ truyền thống đối mặt với áp lực mang tính cơ cấu

Ước tính cơ cấu bán lẻ của Cimigo cho thấy kênh thương mại truyền thống chiếm khoảng 56% thị trường được xem xét, trong khi bán lẻ hiện đại và thương mại số cộng lại chiếm khoảng 44%.

Bán lẻ truyền thống vẫn giữ vai trò lớn trong nền kinh tế tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt đối với hoạt động mua sắm hằng ngày và nhu cầu tiện lợi tại địa phương. Tuy nhiên, tỷ trọng tương đối của kênh này đang suy giảm khi người tiêu dùng ngày càng tham gia nhiều hơn vào bán lẻ hiện đại và thương mại số.

Cimigo ghi nhận giá trị tuyệt đối của kênh truyền thống suy giảm, cho thấy thay đổi kênh bán lẻ có thể không chỉ đơn thuần là sự phân bổ lại thị phần.

Đối với nhà sản xuất và thương hiệu, kinh tế bán lẻ thay đổi ảnh hưởng đến độ phủ sản phẩm, chi phí phân phối, hiệu quả khuyến mãi, trưng bày hàng hóa và quan hệ khách hàng.

Doanh nghiệp cần xác định tăng trưởng theo kênh đến từ mở rộng nhu cầu thực của ngành hàng, người tiêu dùng thay đổi nơi mua sắm hay giành thị phần từ đối thủ.

Nếu không phân biệt được những nguồn tăng trưởng này, doanh nghiệp có nguy cơ đánh giá quá cao cơ hội ngành hàng hoặc phân bổ sai nguồn lực cho phân phối và marketing.

Số hóa và chính thức hóa nền kinh tế đang thay đổi hoạt động bán lẻ Việt Nam

Quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế số và chính thức hóa tại Việt Nam cũng đang định hình lại cách thức doanh nghiệp vận hành.

Hóa đơn điện tử, dữ liệu thanh toán số và khả năng giám sát thuế được cải thiện đang làm tăng tính minh bạch của các giao dịch thương mại.

Số liệu Chính phủ được trích dẫn trong bài trình bày của Cimigo cho thấy thu ngân sách từ khu vực kinh tế ngoài nhà nước tăng khoảng 38% trong chín tháng đầu năm 2026, trong khi số lượng đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tăng khoảng 70%.

Những con số này cho thấy sự thay đổi đáng kể về khả năng ghi nhận hoạt động kinh doanh và mức độ tuân thủ. Tuy nhiên, không nên diễn giải trực tiếp chúng thành mức tăng tương ứng của hoạt động kinh tế thực tế trong khu vực doanh nghiệp nhỏ.

Đối với nhà bán lẻ độc lập, nhà phân phối và hộ kinh doanh, quá trình chính thức hóa có thể đòi hỏi điều chỉnh trong báo cáo tài chính, lưu trữ chứng từ, hệ thống thanh toán, thuế và quy trình vận hành.

Về dài hạn, giao dịch minh bạch hơn và năng lực số được cải thiện có thể góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả quan hệ kinh doanh. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, những thay đổi này có thể làm tăng chi phí tuân thủ và phát sinh khó khăn vận hành cho nhiều doanh nghiệp.

Với các thương hiệu hàng tiêu dùng, chính thức hóa vì vậy có liên quan trực tiếp đến hoạch định chiến lược tiếp cận thị trường và phân phối. Những thay đổi trong hoạt động kinh tế của nhà bán lẻ có thể ảnh hưởng đến cơ cấu phân phối, điều khoản tín dụng, biên lợi nhuận và giá bán sản phẩm. Doanh nghiệp nên đánh giá các tác động này cùng với sự thay đổi hành vi mua sắm, thay vì chỉ xem chính thức hóa là vấn đề pháp lý.

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027: Người tiêu dùng ngày càng chọn lọc hơn khi mua sắm

Người tiêu dùng không nhất thiết đang ngừng chi tiêu. Thay vào đó, họ ngày càng lựa chọn kỹ hơn những khoản chi mang lại giá trị lớn nhất. Tổng hợp phân tích hành vi tiêu dùng của Cimigo xác định bốn phản ứng đáng chú ý trước áp lực tài chính và sự thay đổi ưu tiên mua sắm.

Bảo vệ: Duy trì chi tiêu cho nhu cầu thiết yếu và lựa chọn đáng tin cậy

Người tiêu dùng bảo vệ những khoản chi mà họ cho là cần thiết hoặc khó có thể cắt giảm. Điều này bao gồm sản phẩm thiết yếu hằng ngày và những sản phẩm, thương hiệu gắn với chất lượng, hiệu quả đáng tin cậy.

Đối với doanh nghiệp, mức độ phù hợp và sự tin cậy trở nên đặc biệt quan trọng khi người tiêu dùng lo ngại hậu quả của việc lựa chọn sai sản phẩm.

Trì hoãn: Lùi lại những khoản mua sắm có thể chờ đợi

Người tiêu dùng có thể kéo dài chu kỳ thay thế sản phẩm, hoãn những khoản mua lớn hoặc trì hoãn nâng cấp không thiết yếu.

Thiết bị gia dụng, điện tử, nội thất và các ngành hàng giá trị cao khác có thể đặc biệt nhạy cảm với hành vi này, mặc dù mức độ tác động phụ thuộc vào hoàn cảnh hộ gia đình và tính cấp thiết của nhu cầu mua sắm.

So sánh: Tìm kiếm giá trị kỹ lưỡng hơn

Người tiêu dùng có thể chủ động so sánh sản phẩm, chương trình khuyến mãi, quy cách đóng gói, chi phí trên mỗi lần sử dụng và các thương hiệu thay thế.

Giá trị không nhất thiết đồng nghĩa với lựa chọn sản phẩm rẻ nhất. Điều quan trọng là đánh giá mức giá có xứng đáng với lợi ích, chất lượng, sự tiện lợi hoặc cảm giác an tâm nhận được hay không.

Chi tiêu có chọn lọc: Tiếp tục mua sắm khi lợi ích đủ thuyết phục

Thận trọng tài chính không xóa bỏ nhu cầu tận hưởng, sự tiện lợi hay trải nghiệm cao cấp.

Người tiêu dùng có thể giảm chi tiêu ở một số ngành hàng nhưng vẫn tự thưởng cho bản thân ở những ngành hàng khác, đặc biệt khi khoản mua sắm mang lại trải nghiệm đáng giá hoặc lợi ích cá nhân rõ ràng.

Những hành vi này không loại trừ lẫn nhau. Cùng một hộ gia đình có thể duy trì chi tiêu cho thương hiệu thực phẩm quen thuộc, trì hoãn thay thiết bị gia dụng, so sánh giá sản phẩm chăm sóc nhà cửa và chi tiền cho một chuyến đi chơi gia đình.

Thách thức thương mại là hiểu hành vi nào đang định hình nhu cầu trong từng ngành hàng, ở nhóm người tiêu dùng nào và trong những dịp mua sắm nào.

Chi tiêu tiêu dùng đang dịch chuyển sang dịch vụ và trải nghiệm

Tổng chi tiêu tiêu dùng tiếp tục tăng, bất chấp tâm lý thận trọng về tài chính và những thay đổi trong hành vi mua sắm.

Dữ liệu của Cục Thống kê Quốc gia được trích dẫn cho quý 3/2026 cho thấy doanh thu danh nghĩa của bán lẻ hàng hóa tăng 13,4% so với cùng kỳ năm trước. Dịch vụ lưu trú và ăn uống tăng 19%, trong khi dịch vụ du lịch tăng 24%.

Nguồn: Cục Thống kê Quốc gia Việt Nam, số liệu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng quý 3/2026. Đây là các mức tăng danh nghĩa, bao gồm tác động của giá.

Những mức tăng trưởng này chứng minh nhu cầu tiêu dùng vẫn đáng kể. Tuy nhiên, chúng cũng cho thấy sự khác biệt trong mô hình chi tiêu giữa các lĩnh vực.

Du lịch và giải trí hưởng lợi từ nhu cầu trải nghiệm, thời gian dành cho gia đình và hoạt động thư giãn. Chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng sống có thể trở nên quan trọng hơn khi dân số già hóa và người tiêu dùng chú trọng hơn đến chất lượng cuộc sống. Giáo dục, phát triển kỹ năng và dịch vụ tiện ích cũng cạnh tranh để giành một phần ngân sách hộ gia đình bên cạnh hàng hóa vật chất.

Không nên xem tăng trưởng danh nghĩa nhanh hơn của một nhóm dịch vụ là bằng chứng rằng toàn bộ chi tiêu tiêu dùng đang rời bỏ hàng hóa. Giá cả tăng, sự phục hồi từ những giai đoạn trước, hoạt động du lịch và các yếu tố khác cũng có thể ảnh hưởng đến mức tăng trưởng được công bố.

Tuy nhiên, hàm ý chiến lược rộng hơn rất rõ ràng. Doanh nghiệp hàng tiêu dùng cạnh tranh để giành một phần ngân sách hộ gia đình, chứ không chỉ cạnh tranh thị phần trong ngành hàng trực tiếp của mình.

Ví dụ, một hộ gia đình phân bổ nhiều tiền hơn cho du lịch, giáo dục hoặc chăm sóc sức khỏe có thể còn ít ngân sách hơn cho hàng gia dụng không thiết yếu, ngay cả khi tổng chi tiêu của họ tiếp tục tăng.

Vì vậy, thương hiệu cần hiểu những ưu tiên tài chính và lối sống rộng hơn đang ảnh hưởng đến khách hàng, chứ không chỉ các sản phẩm cạnh tranh trong ngành hàng.

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027: Những thay đổi của nền kinh tế tiêu dùng có ý nghĩa gì?

Triển vọng tiêu dùng Việt Nam năm 2027 sẽ được định hình bởi hai nhóm yếu tố diễn ra đồng thời.

Thứ nhất, áp lực tài chính trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng linh hoạt trong chi tiêu hộ gia đình. Các yếu tố này bao gồm niềm tin tiêu dùng, chi phí sinh hoạt thiết yếu, lãi suất vay, nghĩa vụ tài chính cố định và nhu cầu duy trì khoản tiết kiệm dự phòng.

Thứ hai, những thay đổi mang tính cơ cấu đang phân bổ lại nhu cầu. Già hóa dân số, tỷ suất sinh giảm, thương mại số, chuyển đổi bán lẻ, chính thức hóa nền kinh tế và thay đổi sở thích tiêu dùng ảnh hưởng đến những ngành hàng và kênh thu hút chi tiêu.

Những yếu tố này giúp lý giải vì sao tăng trưởng kinh tế quốc gia mạnh có thể song hành với hành vi mua sắm thận trọng, kết quả kinh doanh không đồng đều giữa các ngành hàng và khác biệt đáng kể trong hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Các hàm ý không hoàn toàn tiêu cực. Thay đổi nhân khẩu học có thể mở ra thị trường mới. Thương mại số tạo thêm những con đường tiếp cận người tiêu dùng. Năng suất cao hơn và đầu tư hạ tầng có thể hỗ trợ sức mua trong tương lai.

Tuy nhiên, các nguồn cơ hội đang trở nên cụ thể hơn.

Tăng trưởng trong năm 2027 nhiều khả năng sẽ thuộc về những doanh nghiệp hiểu nhu cầu tiêu dùng đang thay đổi, bảo vệ giá trị cảm nhận của sản phẩm và phân bổ nguồn lực đúng khách hàng, đúng dịp mua sắm và đúng kênh.

Doanh nghiệp nên chuẩn bị dự báo doanh số tại Việt Nam năm 2027 như thế nào?

Doanh nghiệp nên tránh sử dụng dự báo tăng trưởng GDP quốc gia như chỉ số đại diện trực tiếp cho tăng trưởng doanh số của mình.

Một kế hoạch thương mại có cơ sở vững chắc hơn cần bắt đầu từ nhu cầu ngành hàng, hành vi khách hàng, tần suất mua, giá cả và vị thế cạnh tranh.

Xây dựng ba kịch bản nhu cầu tiêu dùng

Cimigo khuyến nghị sử dụng những kịch bản nhu cầu khác nhau để kiểm nghiệm kế hoạch thương mại, thay vì chỉ dựa vào một giả định tăng trưởng lạc quan.

Đây là các kịch bản phục vụ lập kế hoạch, không phải dự báo định lượng. Giá trị của chúng nằm ở việc làm rõ các giả định và xác định bằng chứng cần có để điều chỉnh quyết định đầu tư.

Những chỉ số hữu ích bao gồm tâm lý người tiêu dùng, thu nhập thực của hộ gia đình, tỷ lệ người mua trong ngành hàng, tần suất mua, tăng trưởng sản lượng, giá bán thực tế, mức độ phụ thuộc vào khuyến mãi và thay đổi kênh bán lẻ.

Xây dựng dự báo dựa trên bốn động lực doanh số

Đối với doanh nghiệp hàng tiêu dùng, bốn câu hỏi thực tiễn sau là điểm khởi đầu hữu ích hơn việc chỉ dựa vào tăng trưởng GDP.

1. Người mua: Có bao nhiêu người tiêu dùng hoặc hộ gia đình sẽ mua trong ngành hàng, và những phân khúc nào đang tăng hoặc giảm mức độ quan trọng?
2. Tần suất: Họ sẽ mua bao lâu một lần, và người tiêu dùng có đang thay đổi dịp mua sắm hoặc khoảng cách giữa các lần mua không?
3. Mức chi tiêu: Họ sẽ chi bao nhiêu cho mỗi lần mua, qua những kênh nào, ở mức giá nào và cho những sản phẩm hay quy cách đóng gói nào?
4. Thị phần: Vì sao người tiêu dùng sẽ lựa chọn thương hiệu hoặc nhà bán lẻ của bạn thay vì đối thủ, và doanh nghiệp có thể thực tế giành được bao nhiêu phần nhu cầu thị trường?

Kết hợp bốn động lực này giúp doanh nghiệp phân biệt giữa mở rộng thị trường, thay đổi hành vi mua sắm và kết quả cạnh tranh.

Ví dụ, một thương hiệu đạt tăng trưởng doanh thu 15% có thể đang hưởng lợi từ số lượng người mua tăng, tần suất mua cao hơn, giá bán tăng, mở rộng hiện diện kênh hoặc kết hợp nhiều yếu tố.

Mỗi nguồn tăng trưởng có những hàm ý khác nhau đối với tính bền vững trong tương lai, biên lợi nhuận và đầu tư marketing.

Ngay cả một ngành hàng tăng trưởng giá trị chậm vẫn có thể chứa đựng cơ hội hấp dẫn trong những phân khúc người tiêu dùng, mức giá hoặc dịp mua sắm cụ thể.

Mục tiêu là giải thích doanh số sẽ thực sự tăng từ đâu, thay vì mặc định rằng tăng trưởng kinh tế chung sẽ tự động mang lại kết quả đó.

Nghiên cứu người tiêu dùng hỗ trợ quyết định kinh doanh tốt hơn trong năm 2027 như thế nào?

Dữ liệu kinh tế vĩ mô cung cấp bối cảnh thiết yếu, nhưng quyết định kinh doanh đòi hỏi hiểu biết sâu hơn về khách hàng và thị trường.

Nghiên cứu người tiêu dùng có thể giúp doanh nghiệp phân biệt những câu hỏi dễ bị nhầm lẫn khi chỉ xem xét dữ liệu tổng hợp.

Nghiên cứu phát huy giá trị lớn nhất khi kết nối những thay đổi của thị trường với các quyết định quản trị cụ thể.

Ví dụ, nếu doanh số suy yếu, doanh nghiệp cần xác định nguyên nhân là mức tiêu thụ ngành hàng giảm, tần suất mua thấp hơn, khách hàng chuyển thương hiệu, thay đổi kênh bán lẻ hay độ phủ sản phẩm suy giảm.

Mỗi nguyên nhân đòi hỏi một cách ứng phó khác nhau.

Đó là lý do kết hợp nghiên cứu người tiêu dùng, thông tin thị trường bán lẻ, phân tích thị trường và dữ liệu hiệu quả kinh doanh sẽ hữu ích hơn việc chỉ dựa vào một chỉ số kinh tế.

Cimigo giúp doanh nghiệp đưa ra những lựa chọn tốt hơn thông qua nghiên cứu người tiêu dùng và nghiên cứu thị trường, bao gồm những nghiên cứu nhằm hiểu hành vi mua sắm, xác định cơ hội tăng trưởng và hỗ trợ chiến lược kinh doanh. Đối với doanh nghiệp cần tiếp cận nhanh thông tin nghiên cứu hiện có, AskCimigo cung cấp các báo cáo nghiên cứu và thông tin thị trường về những diễn biến quan trọng tại Việt Nam.

Kết luận: Lập kế hoạch theo khách hàng, không chỉ theo tăng trưởng GDP

Việt Nam bước vào năm 2027 với động lực kinh tế đáng kể. Sản xuất công nghiệp, đầu tư, xuất khẩu và phát triển hạ tầng đang hỗ trợ tăng trưởng mạnh, trong khi tiềm năng kinh tế dài hạn của quốc gia vẫn rất lớn.

Tuy nhiên, mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và chi tiêu tiêu dùng đang trở nên phức tạp hơn.

Niềm tin tiêu dùng đã phục hồi từ mức thấp trong quý 2/2026 nhưng vẫn thấp hơn năm 2025. Chi phí sinh hoạt thiết yếu và nghĩa vụ vay nợ ảnh hưởng đến chi tiêu không thiết yếu. Già hóa dân số và tỷ suất sinh thấp hơn đang thay đổi nhu cầu mua sắm, trong khi thương mại số và chuyển đổi bán lẻ đang phân bổ lại chi tiêu giữa các kênh.

Người tiêu dùng vẫn tiếp tục chi tiêu, nhưng họ lựa chọn kỹ hơn những sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm xứng đáng có mặt trong ngân sách.

Đối với doanh nghiệp, hệ quả là môi trường lập kế hoạch ngày càng đòi hỏi cao hơn. Tăng trưởng kinh tế quốc gia vẫn là chỉ số quan trọng, nhưng không thể thay thế bằng chứng về nhu cầu khách hàng, nhu cầu ngành hàng, mức độ tham gia kênh và vị thế cạnh tranh.

Câu hỏi quyết định cho năm 2027 không phải kinh tế Việt Nam sẽ tăng trưởng nhanh đến đâu. Điều quan trọng là tăng trưởng đó sẽ đến với khách hàng của bạn như thế nào, ảnh hưởng ra sao đến quyết định mua sắm và chuyển hóa thành doanh thu bền vững cho doanh nghiệp bằng cách nào.

Cimigo giúp doanh nghiệp trả lời những câu hỏi này thông qua nghiên cứu người tiêu dùng, thông tin thị trường và phân tích hướng đến quyết định kinh doanh tại Việt Nam.

Khám phá các giải pháp nghiên cứu thị trường của Cimigo hoặc tiếp cận thông tin người tiêu dùng qua AskCimigo. Nếu có câu hỏi hoặc nhu cầu cụ thể, vui lòng liên hệ với chúng tôi qua ask@cimigo.com.

Câu hỏi thường gặp về triển vọng tiêu dùng Việt Nam 2027

Vì sao GDP tăng mạnh không đảm bảo chi tiêu tiêu dùng tại Việt Nam tăng mạnh?

GDP đo lường sản lượng kinh tế, bao gồm đầu tư, sản xuất công nghiệp và xuất khẩu. Chi tiêu tiêu dùng phụ thuộc vào sức mua hộ gia đình, niềm tin, chi phí thiết yếu, nghĩa vụ vay nợ và ưu tiên tài chính. Khi tăng trưởng tập trung vào các ngành sử dụng nhiều vốn, doanh nghiệp hàng tiêu dùng có thể không đạt mức tăng trưởng tương ứng.

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng bao nhiêu trong quý 3/2026?

GDP thực của Việt Nam tăng 9,95% so với cùng kỳ năm trước trong quý 3/2026, theo số liệu của Cục Thống kê Quốc gia được Cimigo sử dụng trong phân tích. Công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp 3,19 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP, cao nhất trong các ngành.

Niềm tin tiêu dùng tại Việt Nam thay đổi thế nào trong năm 2026?

Nghiên cứu Consumer Profiles của Cimigo ghi nhận tỷ lệ người tiêu dùng có tâm lý tích cực khoảng 53% trong quý 1/2026, giảm xuống 41% trong quý 2 rồi phục hồi lên 54% trong quý 3. Dù đã cải thiện, tâm lý tiêu dùng vẫn thấp hơn các mức ghi nhận trong suốt năm 2025.

Những xu hướng chi tiêu tiêu dùng chính định hình Việt Nam năm 2027 là gì?

Các diễn biến quan trọng bao gồm mua sắm chú trọng giá trị hơn, thận trọng về tài chính, già hóa dân số, thay đổi cơ cấu gia đình, tham gia thương mại số ngày càng nhiều và dịch chuyển chi tiêu giữa hàng hóa, dịch vụ và trải nghiệm. Tác động khác nhau tùy nhóm người tiêu dùng, ngành hàng và dịp mua sắm.

Thương mại điện tử đang thay đổi thị trường bán lẻ Việt Nam như thế nào?

Thương mại điện tử đang thay đổi cách người tiêu dùng khám phá sản phẩm, so sánh giá, đánh giá thương hiệu và mua hàng. Tăng trưởng tập trung ở các sàn lớn, trong khi bán lẻ truyền thống chịu áp lực mang tính cơ cấu. Một phần tăng trưởng trực tuyến đến từ nhu cầu mới, nhưng phần khác phản ánh người tiêu dùng chuyển kênh hoặc nhà bán hàng thay vì tổng mức tiêu dùng tăng.

Chi tiêu tiêu dùng tại Việt Nam có phục hồi trong năm 2027 không?

Triển vọng phụ thuộc vào niềm tin mua sắm của hộ gia đình, thu nhập thực, chi phí vay vốn và nhu cầu riêng của từng ngành hàng. Một số phân khúc người tiêu dùng và lĩnh vực có thể cải thiện nhanh hơn những nhóm khác. Doanh nghiệp nên chuẩn bị các kịch bản nhu cầu thay thế và theo dõi bằng chứng hành vi mua sắm, thay vì mặc định thị trường sẽ phục hồi đồng đều.

Doanh nghiệp nên dự báo tăng trưởng doanh số tại Việt Nam năm 2027 như thế nào?

Doanh nghiệp nên dự báo số lượng người mua trong ngành hàng, tần suất mua, chi tiêu trên mỗi lần mua và thị phần thương hiệu kỳ vọng. Các giả định này cần được kiểm nghiệm dựa trên thay đổi niềm tin tiêu dùng, giá cả, kênh mua sắm và hoạt động cạnh tranh. Tăng trưởng GDP cung cấp bối cảnh kinh tế hữu ích, nhưng không nên là cơ sở duy nhất để đặt mục tiêu doanh thu.

Nguồn tham khảo và nghiên cứu liên quan của Cimigo

• Cimigo: Câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam đã thay đổi như thế nào, bài trình bày về xu hướng tiêu dùng, tháng 10/2026.
• Cimigo Consumer Profiles: Nghiên cứu tâm lý người tiêu dùng Việt Nam, từ năm 2025 đến quý 3/2026.
• Xu hướng tiêu dùng Việt Nam 2026, niềm tin tiêu dùng, hành vi mua sắm và chuyển đổi bán lẻ.
• Triển vọng kinh tế Việt Nam giữa năm 2026, tăng trưởng kinh tế và niềm tin tiêu dùng thiếu đồng đều.
• Thương mại điện tử Việt Nam 2026, truyền thông số, hành vi trên sàn thương mại điện tử và xu hướng mua sắm.
• Câu chuyện tăng trưởng của Việt Nam đang thay đổi, quá trình chuyển sang tăng trưởng kinh tế có kỷ luật hơn.
• Việt Nam nỗ lực vươn lên quốc gia thu nhập cao năm 2045, nhân khẩu học, năng suất và nhu cầu trong nước.
• Nghiên cứu Vietnam Media Habits của Cimigo, 2026.
• Cục Thống kê Quốc gia Việt Nam, số liệu tăng trưởng kinh tế, giá tiêu dùng, bán lẻ hàng hóa và dịch vụ.
• YouNet ECI, dữ liệu theo dõi sàn thương mại điện tử Việt Nam, nửa đầu năm 2026.